Homo Sapiens’in Birlikte Yaşamasının Mümkün Olmadığı Tarih Öncesi Dönemlere Ait 25 Hayvan

Onlara “canavar” deniyor… Oysa sadece ayn? Dünya’n?n bamba?ka oldu?u bir dönemden kalma gayet normal varl?klar… Do?adaki ortam ?artlar?n?n daha vah?i oldu?u bir dönemde ya?ad?klar?n? dü?ünüyor olabiliriz. Bir bak?mdan öyle… Ama vah?inin, vah?etin de evrim geçirdi?ini hesaba katarsak, belki de asl?nda günümüzün insan?na nazaran o derece vah?i say?lmazlar. Örne?in; en iyi bildi?imiz dinozorlar… Onlar, bundan yakla??k 200-250 milyon y?l önce ya?ad?lar. Zaman arac?na binip 200 milyon y?l öncesine gidebilseydik; bugünkü jeologlar?n “Trias Dönemi” ad? verdikleri ça?da olurduk. “Yeryüzünün tüm k?talar? henüz “Pangea” ad? verilen tek bir dev k?ta görünümünde ve yine tek ve dev bir okyanus, “Panthalassa” taraf?ndan çevreleniyor. Ana k?ta henüz devasa bir çöl yap?s?nda… Sadece okyanus k?y?lar?nda tropikal ormanlar var. ?klim, s?cak ve kurak. Kutup bölgelerinde de buzullar olu?mam??. Çünkü, bu noktalarda s?cakl?k ortalama 10 derece civar?nda… O günlerde, daha sonra dönemin tüm k?talar?n? istila edecek dinozorlar evrimlerinin henüz ba?lang?ç a?amas?nda…”
Yakla??k 160 milyon y?l önce, dinozorlar zaman içerisinde çe?itlenen ve bugün bildi?imiz kadar?yla 800’den fazla farkl? türe sahip yerküre üstündeki en geni? hayvan toplulu?u durumunda. Yani bugünkü Homo Sapiens gibi, “Dünya’n?n mutlak hakimi” pozisyonundalar. Bu hayvanlar?n bir toplum ve aile ya?amlar? olmad???n? dü?ünürken, di?ilerin fedakar birer anne, erkeklerin cömert birer baba olduklar? art?k ortaya ç?kar?lm?? durumda. Yani asl?nda bu gizemli hayvanlar?n dünyas?n? tan?ma konusunda henüz emekliyoruz.
Ancak, günümüzden 65 milyon y?l önce, ne olduysa; çok büyük ve önemli bir ?ey oldu; çok k?sa bir sürede dinozorlar?n soylar? tükendi. Neden yok olduklar? sorusunun yan?t? y?llarca ara?t?r?ld?. ?imdilik, Kretase Dönemi’nin sonlar?nda, iklimde meydana gelen k?sa süreli, ancak ?iddetli de?i?ikli?in, yokolu?lar?n?n en mant?kl? yan?t? oldu?u dü?ünülüyor. Bu felaketin çok büyük bir volkan patlamas? olmas? en yak?n ihtimal… Ayn? zamanda bu olay, k?talar?n birbirinden ayr?lma sürecini de ba?latm??t?. Bunun yan?nda dev bir gökta??yla yok olduklar? da ba?ka bir teori… Zaman arac?m?z olsayd?; belki bu teorilerden hangisinin do?ru oldu?unu ö?renme ?ans?m?z da olurdu. Bu listede dinozorlar ça??nda ve hatta ondan da öncesinde ya?am??, ayn? dönemde ya?amam?z?n pek mümkün olmayaca?? ve muhtemelen varolsayd?k, soyumuzu tüketecek olan baz? hayvanlar? derledik… Bunlar?n içinde otçul olduklar? için soyunu tüketmemizin muhtemel oldu?u türler de mevcut.

1. Platybelodon Grangeri

1-Platybelodon
Bundan yakla??k 5 ila 2 milyon y?l önce Pliyosen döneminde ya?am??, fillerle akraba olan bu hayvan otçul bir memeli. Avrasya, Afrika ve Kuzey Amerika’da ya??yordu. Boyu 3 metre civar? olan Platybelodon’un kürek ?eklinde biçimlenmi? alt çenesi ve ön taraf?ndaki di?leri a?açlar? kökünden sökmek ve soymak üzere bu ?ekli alm??t?.

2. Arthropleura


Tüm zamanlar?n bilinen en büyük eklembacakl?s?… Boyu 2,6 metreye varan bu hayvan, Geç Karbonifer döneminde bundan yakla??k 315 ila 299 milyon y?l önce Kuzeydo?u Amerika ve ?skoçya’da ya?am??t?. Bu derece büyük olmas?, o dönemde Dünya atmosferindeki oksijen bollu?una ba?lan?yor.

3. Meganeura Monyi

Günümüzdeki yusufçuk böceklerinin atas?. Bundan yakla??k 300 milyon y?l önce ya?am?? Meganeura, etçildi ve di?er böceklerle beslendi. 75 santime varan kanat uzunlu?u ile bilinen en büyük uçan böcek türlerinden biridir.

4. Megatherium Americanum

Erken Pliyosen döneminden ba?layarak, Buzul ça??n?n yani Pleistosen (yakla??k 2,5 milyon y?l ile 10-14 bin y?l aras?nda) döneminin sonuna kadar ya?am?? olan Megatherium’un büyüklü?ü yünlü mamut ve Paraceratherium gibi yaln?zca birkaç kara memelisi taraf?ndan a??lm??. Dinazorlardan sonra ya?am?? dev memelilerin en ünlülerinden biri. Boyu 6 metreyi, a??rl??? 3,5 tonu bulan bu hayvan, yaln?zca Güney Amerika’da ya?ad? ve tembel hayvanlar?n atas?yd?. Öncelikle bir otçul fakat genel anlamda hepçildi. Büyüklü?ünün yan?s?ra, Megatherium’un iskelet yap?s? son derece dayan?kl?d?r ve yaln?zca geni? bedenini desteklemek için de?il maksimum istikrar sa?lamak için yarat?lm??. Kesinlikle h?z için yarat?lmam?? bu hayvan muhtemelen gezegenin en yava? hayvanlar?ndan biriydi fakat kaçmas? gereken kendisiyle boy ölçü?ebilecek herhangi bir y?rt?c? olmad??? için bu bir problem de?ildi. Elbette Homo Sapiens gelene kadar…

5. Titanoboa Cerrejonensis

5-Titanoboa
Kuzey Kolombiya’daki günümüzün La Guajira ?ehrinde ya?ad??? bilinen soyu tükenmi? bir y?lan türü. Titanoboa yakla??k 58 ila 60 milyon y?l önce ya?am?? devasa bir hayvan. ?imdiye kadar ke?fedilen en büyük y?lan. Bu rekorun bir önceki sahibi Gigantophis’in yerini ald?. Yakla??k 12 metre uzunlu?unda bir ton a??rl???ndayd?. Vücudunun en kal?n k?sm? bir insan erke?inin belinden daha kal?nd?. Batakl?klarda dev kaplumba?a ve timsahlarla birlikte ya??yordu; müthi? bir avc?yd?, gözünü kestirdi?i herhangi bir hayvan? yiyebiliyordu.

6. Dunkleosteus Terrelli

6-Dunkleosteus
Günümüzden yakla??k 358-382 milyon y?l önce var olan, bir köpekbal??? atas?. Boyu 10 metreyi a??rl??? 4 tonu buluyordu. A??r z?rhl? d?? kabu?undan dolay? nispeten yava? ama güçlü bir yüzücüydü. Fosille?me sadece örneklerin z?rhl? frontal bölümlerini muhafaza etme e?iliminde oldu?undan bu antik bal?klar?n arka bölümlerinin neye benzedi?i belirsizdir.

7. Jaekelopterus Rhenaniae

7-Jaekelopterus
Jaekelopterus deniz akrebinin nesli tükenmi? bir türü. Yakla??k 390 milyon y?l önce ya?am??, tahminen 2,5 metre uzunlu?unda ve ?imdiye kadar ke?fedilmi? bir ba?ka büyük eklembacakl?. Jaekelopterus’un Almanya’daki Prüm yak?nlar?nda bir pençesi bulundu. Ara?t?rmac?lar, 46 santimetrelik pençeye sahip bir canl?n?n muhtemelen 233-259 santim aras?nda bir gövde uzunlu?una sahip oldu?una karar verdiler. Bacaklar? ve kollar?n?n uzunlu?u da bir metre civar?yd?.

8. Protostega Gigas

8-Protostega
Soyu tükenmi? bir cins dev deniz kaplumba?as?. Fosil kal?nt?lar?, 83,5 milyon y?l önceyi gösteriyor. 3 metrelik uzunlu?uyla, ya?am?? en büyük deniz kaplumba?as?. Kabuklar? nispeten sa?lam bir kubbe olu?turan geni?lemi? ve kayna?m?? kemiklerden yap?lm?? olan ço?u kaplumba?an?n aksine, bir çat?n?n merteklerine benzeyen yayg?n aral?klarla yerle?tirilmi? kemikleri; Protostega’n?n k?l?f kabu?unu kald?r?yordu. Kabuk tasar?m? daha az koruma sa?l?yordu fakat daha hafif yük, güçlü yüzgeç ?eklindeki ön ayaklar?yla birle?ti?inde, Protostega gücü tükenmez bir yüzücü. Di?iler büyük olas?l?kla deniz kaplumba?alar?n?n bugün yapt??? gibi yüzlerce kilometre göç ederek kumlu sahillere yumurtalar?n? b?rakt?lar. Ancak k?y?da hareket zordu ve bir di?i Protostega bir tondan daha a??r olabiliyordu. Yine de deniz kaplumba?alar?, 65 milyon y?l önce Kretase döneminin sonundaki türlerin yokolu?undan kurtulabilen tek deniz sürüngeni. Baz? bilim insanlar?, fosilinin içinde bulunan köpekbal??? di?leri nedeniyle onun etçil oldu?unu dü?ünüyor.

9. Dinornis Robustus

9-Dinornis
Moa ailesine ait nesli tükenmi? uçamayan dev bir ku? türü. Yeni Zelanda’ya endemik bir tür. Dinornis’in di?isi en fazla 3,6 metre uzunlu?unda 230-270 kilo civar?nda otçul bir hayvan. Erkekleri di?inin yar?s? kadar… Uzun boyunlar? yüksekteki bitkilere yeti?melerini sa?l?yordu. K?z?l kahverengi tüyleri, geni? vücudunun üzerinde küçük bir ba?? ve kavisli bir gagas? vard?.

10. Sarcosuchus Imperator

10-Sarcosuchus
112 milyon y?l önce ya?am?? ?imdiki timsahlar?n atas?. Bugünkü Afrika ve Güney Amerika’da Erken Kretase döneminde ya?am?? timsah benzeri sürüngenlerin en büyü?ü. ?imdiki tuzlu su timsahlar?ndan neredeyse iki kat daha uzun ve 8 ton a??rl???nda.

11. Megalodon

11-Megalodon
Kuzeni olan bugünün büyük beyaz köpekbal?klar? onun yan?nda yeni do?mu? yavrusu kadar kal?r. Uzunlu?u 15-20 metreyi, a??rl??? 40 tonu bulan okyanuslar?n bu en büyük köpekbal???, dev balinalarla besleniyordu. Di?lerinin uzunlu?u 18 santimi bulan Megalodon’un ortalama ya?am süresi 25 ile 40 y?ld?. Miyosen ve Pliyosen dönemlerinde yakla??k 15.9 ile 2.6 milyon y?l önce okyanuslarda ya?am??t?. Buzul ça??nda so?uk iklime dayan?kl? bir yap?ya sahip olmad??? ve balinalar so?uk denizlere göç etti?i için yiyecek bulamamaktan ötürü nesli tükendi.

12. Gliptodon

12-Gliptodon
Pleistosen’de ya?am?? armadillolar?n atas? z?rhl? bir memeli. Yuvarlak kabu?una ve bodur bacaklar?na bak?ld???nda kaplumba?alara benzer fakat kafas?n? onlar gibi kabu?un alt?na çekemez. Otlar ve su civarlar?ndaki bitkilerle beslenir. Yüksekli?i 3,3 metre, uzunlu?u 1,5 metre ve a??rl??? 2 ton civar?ndad?r. Güney Amerika’ya özgü bir hayvand?r. Yakla??k 2,5 milyon y?l önce bugünkü ABD’de ya??yordu. Yine yakla??k 10 bin sene önce nesli tükendi. Bu dönemde insanlar, Gliptodonlar? avl?yor ve kabuklar?ndan kendilerine bar?nak yap?yorlard?.

13. Elasmosaurus

13-Elasmosaurus
80,5 milyon y?l önceki Geç Kretase döneminde ya?am?? son derece uzun boyunlu bir “Plesiosaurus” türü. Dinazorlar ça?? ba?lar?nda ya?am?? bir tür etobur deniz sürüngeni. 10.3 metre uzunlu?uyla en büyük plesiosauruslar aras?nda yer al?r.

14. Helicoprion

Helikoprion, soyu tükenmi?, köpekbal??? benzeri bir hayvan. Alt çenesi, a?z? ve di?lerinin testere yap?s? nedeniyle oldukça de?i?ik bir anatomiye sahip. Helikoprion ilk olarak 290 milyon y?l önceki Erken Permiyen döneminin okyanuslar?nda ortaya ç?kt?. Permiyen-Triyas dönemindeki yokolu? olay?ndan sa? ç?kt? ve sonunda 250 milyon y?l önce Erken Triyas s?ras?nda soyu tükendi. Ad?n?n anlam? Yunancada “spiral testere”.

15. Spinosaurus

Spinosaurus 100-93 milyon y?l önce Kretase döneminde Kuzey Afrika’da ya?am?? olan teropod dinozor cinsi. Kal?nt?lar? 2. Dünya Sava?? esnas?nda yok edildi. Spinosaurus’un omugas?ndan d??ar?ya do?ru geni?lemi? 2 metreye ula?abilen ay?rdedici ç?k?nt?lar? bulunur. Baz?lar?n?n bunun kaslarla kapl? kambur veya kabart? ?eklinde oldu?unu öne sürmesine ra?men muhtemelen yelken ?eklindeki bu ç?k?nt?lar deri ile birbirlerine ba?l?yd?lar. Spinosaurus’un yelkeni s?rt omurlar?ndan büyüyen oldukça uzun sinirsel dikenlerden olu?ur. Bu dikenler büyüdükleri omurlardan yedi ya da on bir kat daha büyüktür. Bu yap? için termoregülasyon ve gösteri? de dahil çok yönlü i?levler öne sürüldü. Yap?lan son tahminlere göre; Spinosaurus bilinen bütün etçil dinozorlar içerisinde (Tyrannosaurus rex ve Giganotosaurus da dahil) en büyük olan?d?r. Spinosaurus yakla??k 16-18 metre uzunlu?unda ve 8 ton a??rl???ndad?r. Etobur oldu?u kesin olarak bilinen çok az bilgiden biridir. H?z? hala bilinmiyor; ancak saatte 60 ila 70 kilometre h?zla ko?tu?u tahmin ediliyor.

16. Microraptor

Küçük, dört kanatl? bir dinozor cinsi. Çin’in Liaoning kentinden çok say?da iyi korunmu? fosil numunesi bulundu. 120 milyon y?l önce Erken Kretase dönemine tarihleniyor. Etoburdu ve bir metrenin alt?ndaki boyuyla en küçük dinazor türlerinden biriydi. Arka ayaklar?nda da kanatlar? bulunur.

17. Sharovipteryx

17-Sharovipteryx
Günümüzden yakla??k 225 milyon y?l önce Asya’da ya?am?? ayaktan kanatl? sürüngen. Gö?üs kemeri yerine pelvisi çevreleyen bir zar, planör görevi görüyor ve uçmas?n? sa?l?yordu.

18. Opabinia

Günümüzden 545 milyon y?l önce ba?lay?p, yine günümüzden 495 milyon y?l önce sona erdi?i kabul edilen Kambriyen döneminde ya?am?? Opabinia, mütevaz? bir boyuta sahip yumu?ak gövdeli bir eklembacakl?. 4-7 santim uzunlu?undaki hayvan?n ba??n?n üzerinde be? gözü vard?r. A?z?n?n olmas? gereken yerde bir hortumun ucundaki yan dönmü? çenesini muhtemelen deniz taban?nda yiyecek aramak için kullan?yordu. Bu çene kendine do?ru dönebilir bir esneklikteydi.

19. Epidexipteryx

Bundan 205 ila 142 milyon y?l önce dinozorlar ça??nda Çin’de ya?am??, küçük bir dinozor ku? türü. Gövde uzunlu?u 25 santim, kuyru?u dahil toplam uzunlu?u 44,5. Oldukça süslü kuyruk tüylerine sahip. Bu tüylerin bir tavus ku?ununkine benzedi?i dü?ünülüyor; muhtemelen yaln?zca di?ileri çekmek isteyen erkeklerde bulunuyordu.

20. Nyctosaurus

20-Nyctosaurus
Geç Kretase döneminde ya?am?? bir uçan sürüngen. Bal?kla besleniyordu; L ?eklinde ola?anüstü büyük bir boynuza sahipti. Kanatlar? aç?kken 2 metreden daha geni?ti.

21. Hallucigenia

21-Hallucigenia
Büyüklü?ü 5 ila 30 santim aras?nda de?i?en Kambriyen dönemi hayvan?. Solucan cinsi mi yoksa eklembacakl? m? oldu?una karar verilemiyor. Nas?l ya?ad??? ise hiç bilinmiyor.

22. Longisquama

22-Longisquama
Böceklerle beslenen bir sürüngen. K?rg?zistan’da Geç Triyas döneminde ya?am??. Bulunan kal?nt?lara göre; iskeleti eksik. ?skeletinin ön yar?s? yakla??k 4,5 santimetre uzunlu?unda fakat bu boyunun ne oldu?u konusunda kesin bir bilgi vermiyor. Küçük ve tuhaf bir kertenkele türü. S?rt omurlar?na yap??m?? gibi görünen uzant?lar? var. Bunun bilinen ku? tüyünün ilk formlar?ndan biri oldu?u dü?ünülüyor. Bir kertenkele türünde ku? tüylerinin ilk formunun olabilmesi durumu Evrim Teorisi’ne daha geni? bir perspektiften bak?lmas?n? sa?l?yor.

23. Quetzalcoatlus

23-Quetzalcoatlus
Tüm zamanlar?n bilinen en büyük uçan hayvanlar?ndan biri. Ola?and??? uzun bir boyuna ve di? yerine gaga benzeri bir a??z yap?s?na sahip bir uçan sürüngen türü. Ad?; Mezo Amerikan kültüründeki tüylü y?lan tanr?s? Quetzalcoatl’dan geliyor. 1971’de Teksas’ta bulunan kal?nt?lar, bu sürüngenin minimum kanat geni?li?inin 11 metre oldu?unu gösteriyor. Tahminler, 70 ila 250 kilo aras? oldu?u ve boyunun da zürafa kadar oldu?u yönünde de?i?iyor. Kesin biçimi ve boyutu hala bilinmiyor.

24. Pterodaustro

24-Pterodaustro
105 milyon y?l önce ya?am?? Güney Amerika’daki pterozor; yani uçan sürüngenler familyas?ndan… Pterodaustro’nun 29 santimlik bir kafatas? var. Kanat uzunlu?u 250 santim. Göz yuvalar?n?n ön k?sm?, kafatas?n?n yüzde 85’ini olu?turuyor. Uzun burnu ve alt çene e?risi kuvvetle yukar? do?ru e?rilmi?. Pterezorlar aras?nda al???lmad?k olan bu çene düzenlemesi, Pterodaustro’ya omurgas?zlar ve plankton gibi besin kaynaklar? içeren suyla dolu bir gagay? kepçe gibi kullanmas?na izin veriyor. A?z?n içindeki k?llar, besinleri tutarken suyun ak?p gitmesini sa?l?yor.

25. Josephoartigasia Monesi

25- Josephoartigasia
Erken ve Geç Pliyosen’de ya?am?? bilinen en büyük kemirgen. En küçü?ü bir s???r kadard?. Uzunlu?u 3 metre, yüksekli?i 1,5 metre ve bir ton a??rl???ndayd?. ?imdiki Uruguay’da Erken Pliyosen ile Erken Pleistosen dönemleri aras?nda ya?ad?.

Yararlan?lan Kaynaklar: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47 canada goose jacke damen canada goose jacke damen canada goose jacke damen

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ